Velayet: Boşanmada çocuğun velayeti nasıl belirlenir?
Boşanmada velayet kararını hâkim, çocuğun üstün yararını gözeterek verir. Velayet kararı kesin değildir; koşullar değişirse yeniden düzenlenebilir.
Velayet, ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, temsili ve mallarının yönetimi konusunda ana ve babaya tanınan hak ve yükümlülüklerin bütünüdür. Evlilik devam ederken ana ve baba velayeti birlikte kullanır. Boşanma ile birlikte velayetin kime verileceğine hâkim karar verir.
Özetle
- Velayet kararında belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır.
- Hâkim, velayet kendisine verilmeyen ebeveynle çocuk arasında kişisel ilişki kurar.
- İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınır.
- Koşullar değişirse velayet yeniden düzenlenebilir.
Velayet kime verilir?
Türk Medeni Kanunu’nun 182. maddesine göre boşanmaya veya ayrılığa karar veren hâkim, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten sonra onların haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler. Hâkim bu kararı verirken çocuğun üstün yararını esas alır.
Hâkimin dikkate aldığı başlıca unsurlar şunlardır:
- Çocuğun yaşı ve sağlık durumu,
- Ebeveynlerin çocuğa bakım ve eğitim olanakları,
- Çocuğun alıştığı çevre, okul ve sosyal ilişkileri,
- Ebeveynlerin çocukla duygusal bağı ve çocuğa karşı tutumu,
- Uzman (pedagog, psikolog veya sosyal çalışmacı) tarafından hazırlanan sosyal inceleme raporu.
Çocuğun görüşü
Yargıtay, idrak çağındaki çocuğun velayet konusunda görüşünün alınmasını, çocuğun dinlenilme hakkının bir gereği olarak kabul etmektedir. Uygulamada genellikle sekiz yaşını tamamlamış çocukların görüşüne başvurulur. Çocuğun görüşü önemlidir, ancak tek başına belirleyici değildir; hâkim bunu çocuğun üstün yararıyla birlikte değerlendirir.
Ortak velayet
Türk Medeni Kanunu’nda boşanmadan sonra ortak velayete ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bununla birlikte Yargıtay, Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Ek 7 No.lu Protokol’ü dayanak alarak, özellikle tarafların birlikte talep ettiği ve çocuğun üstün yararına uygun olduğu durumlarda boşanmadan sonra ortak velayete hükmedilebileceğini kabul etmektedir.
Ortak velayette çocuk fiilen ebeveynlerden birinin yanında kalır; ancak eğitim, sağlık ve yurt dışına çıkış gibi önemli kararlar birlikte alınır. Eşler arasında yoğun bir çatışma bulunan çekişmeli boşanmalarda ortak velayete genellikle hükmedilmez.
Kişisel ilişki
Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasındaki görüşme düzenine kişisel ilişki denir. Hâkim; hafta sonları, bayramlar ve yaz tatili gibi dönemler için görüşme gün ve saatlerini belirler. Kişisel ilişki, ebeveynin hakkı olduğu kadar çocuğun da hakkıdır. Kişisel ilişki kararına uyulmaması, velayetin değiştirilmesi için bir neden olarak değerlendirilebilir.
Velayetin değiştirilmesi
Velayet kararı kesin hüküm oluşturmaz. Türk Medeni Kanunu’nun 183. maddesine göre yeni olguların ortaya çıkması veya durumun önemli ölçüde değişmesi hâlinde hâkim, ana veya babanın istemi üzerine ya da kendiliğinden gerekli önlemleri alır. Bu yolla velayet değiştirilebilir ya da kişisel ilişki yeniden düzenlenebilir.
| Konu | Görevli mahkeme |
|---|---|
| Velayetin belirlenmesi | Boşanma davasına bakan aile mahkemesi |
| Velayetin değiştirilmesi | Aile mahkemesi |
| Kişisel ilişkinin düzenlenmesi | Aile mahkemesi |
Velayet ve nafaka
Velayet kendisine verilen ebeveyn, diğer ebeveynden çocuğun giderlerine katılması için iştirak nafakası isteyebilir. Nafaka konusundaki ayrıntılar için nafaka türleri rehberimizi okuyabilirsiniz.
Bir hata ya da eksik mi gördünüz?
Görüş ve düzeltmelerinizi e-posta ile iletebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihatlar değişebilir; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.